Turist Rehberliği Meslek Kanunu Tasarısı Taslağı
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1– (1) Bu Kanunun amacı turist rehberliği mesleğine kabule, mesleğin icrasına ve turist rehberliği meslek kuruluşlarının kuruluş ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
(2) Bu Kanun, turist rehberliği mesleğine kabule, meslek içi eğitime, mesleğin icrasına, rehber odaları ile Türkiye Rehber Odaları Birliğinin kuruluşuna, organlarının niteliklerine ve seçimlerine, organlık niteliğini yitirme hal ve usullerine, görev ve yetkilerine, çalışma usullerine, üyeleri ile olan karşılıklı hak ve yükümlülüklerine, gelir ve giderleri ile bütçelerine, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın mesleğe ilişkin görev ve yetkilerine, meslek kuruluşlarıyla işbirliğine ve rehber meslek kuruluşlarının Bakanlıkça denetlenmesine ilişkin esasları kapsar.
Tanımlar
MADDE 2– (1) Bu Kanunda geçen;
a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını,
b) Birlik: Bu Kanunla kurulan Türkiye Rehber Odaları Birliğini (TUREB),
c) Meslek: Bu Kanun uyarınca icra edilen turist rehberliği mesleğini,
ç) Meslek Yönetmeliği: Rehber odalarının ve Bakanlığın uygun görüşü alınarak Türkiye Rehber Odaları Birliği tarafından çıkarılacak Turist Rehberliği Meslek Yönetmeliğini,
d) Oda: Bu Kanun uyarınca kurulan turist rehberleri odalarını,
e) Rehber: Bu Kanun hükümleri uyarınca turist rehberliği mesleğine kabul edilerek rehberlik hizmeti sunma hak ve yetkisine sahip olan gerçek kişiyi,
f) Rehberlik hizmeti: Seyahat acentacılığı faaliyeti niteliğinde olmamak kaydıyla kişi veya grup halindeki yerli veya yabancı turistlerin gezi öncesinde seçmiş oldukları dil kullanılarak ülkenin kültür, turizm, tarih, çevre, doğa, sosyal veya benzeri değerleri ile varlıklarının kültür ve turizm politikaları doğrultusunda tanıtılarak gezdirilmesini veya seyahat acentaları tarafından düzenlenen turların gezi programının seyahat acentasının yazılı belgelerinde tanımladığı ve tüketiciye satıldığı şekilde yürütülüp acenta adına yönetilmesini,
g) Rehber meslek kuruluşları: Odalar ile Birliği,
h) Ruhsatname: Mesleğe kabul koşullarını taşıyan rehberlere Bakanlığın uygun görüşü ile Birlik tarafından verilen belgeyi,
ı) Çalışma Kartı: Aktif rehberlere kayıtlı oldukları oda tarafından bir yıl süreyle geçerli olmak üzere verilen mesleği fiilen icra edebileceklerine ilişkin izin belgesini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
TURİST REHBERLİĞİ
Mesleğe kabul
MADDE 3– (1) Rehber unvanı mesleğe kabulle kazanılır ve mesleğe kabul için aşağıdaki koşullar gerekir:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
b) Başvuru tarihi itibarıyla reşit olmak,
c)Üniversitelerin turist rehberliği eğitimi veren lisans veya yüksek lisans programlarından mezun olmak veya lisans eğitiminden sonra, Birliğin önerisi ve Bakanlığın onayıyla turizm sektörünün ihtiyaçları da dikkate alınarak belirlenecek dillerde Meslek Yönetmeliğinde kurs ve sınavlara ilişkin belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında Birlik tarafından düzenlenecek turist rehberliği sertifika programını başarıyla tamamlamak,
ç) Birliğin, belirlediği yabancı dillerden birinde, Bakanlığın gözetim ve denetimi altında yapacağı veya konusunda uzmanlaşmış kamu kurum veya kuruluşlarına yaptıracağı yabancı dil sınavında başarılı olmak veya Meslek Yönetmeliğinde belirlenen yabancı dil yeterlik belgelerinden birine sahip olmak,
d) Birlik tarafından Bakanlığın gözetim ve denetimi altında düzenlenecek uygulama gezisini tamamlamak ve gezi sonunda yapılacak sınavda başarılı olmak,
e) Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir yıldan fazla hapis cezası ile cezalandırılmamış; ayrı ayrı olmak üzere bu Kanuna veya 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa muhalefetten dolayı bir defadan fazla; affa uğramış veya tecil edilmiş olsalar dahi 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının Birinci Kısmında belirtilen uluslararası suçlardan, Üçüncü Kısmının Dördüncü Bölümünde belirtilen kamu güvenine karşı suçlardan, Dördüncü Kısmında belirtilen millete ve Devlete karşı suçlardan, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarından ve istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, karapara aklama gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlardan; 31/7/1951 tarihli ve 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna muhalefetten hüküm giymemiş olmak,
f) Daha önce meslekten çıkarılmamış olmak,
g) Bu Kanun uyarınca mesleğe engel hali bulunmamak.
(2) Mesleğe kabul başvurusu Birliğe yapılır. Mesleğe kabul koşullarını taşıyanların dosyası ve Birlik tarafından düzenlenen ruhsatnamesi, mesleğe kabul işlemleri için Bakanlık onayına sunulur. Bakanlık, otuz gün içinde gerekli incelemeleri yapar, başvuruyu kabul ettiği hallerde ruhsatnameyi onaylayarak, başvuruyu reddettiği hallerde ise onaylamama gerekçesini Birliğe bildirir.
(3) Mesleğe kabul koşullarını taşımamalarına rağmen mesleğe kabul edilmiş olanlar ile mesleğe kabulü engelleyen bir suçtan hüküm giyenler Birliğin kararı ve Bakanlık onayı ile meslekten çıkarılır.
(4)Bakanlığın mesleğe kabul başvurusuna ilişkin kararları ile meslekten çıkarma kararları kesindir.
Mesleğin icrası, odaya üyelik, meslek sicilleri ve disiplin işleri
MADDE 4- (1) Meslek, serbest meslek şeklinde veya 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tâbi olarak yürütülür. Ancak kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışanlar, ilgili mevzuat uyarınca çalıştıkları kurumdan izin almak, Birliğe bildirmek ve bu Kanunda öngörülen koşulları yerine getirmek kaydıyla mesleği icra edebilir.
(2) Meslek aşağıdaki koşul ve kurallar dahilinde icra edilir:
a) Rehberlerin, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanlar hariç olmak üzere; mesleğin icra edilebilmesi için ikamet ettiği ilde kurulmuş odaya, ikamet yeri olan ilde oda kurulmamışsa en yakın rehber odasına üye olmaları zorunludur. Hangi odaların hangi illerdeki rehberleri kaydedebilecekleri Birlik Yönetim Kurulunca belirlenir. Rehberler birden fazla rehber odasına üye olamaz. Oda üyeliğine kabul için mesleğe kabul edilerek ruhsatname almış, mesleğe kabul koşullarını kaybetmemiş olmaları ve oda kayıt ücreti ile oda aidatını ödemeleri gerekmektedir.
b) Rehberler, mesleği fiilen icra edip edemeyeceklerine bağlı olarak aktif ve pasif rehberler olarak ikiye ayrılır ve sadece aktif rehberler mesleğini icra edebilirler. Aktif ve pasif rehberlerin ad, soyad ve sicil numaraları Birliğin resmi web sitesinde yayınlanır. Aktif rehber olmak için bir yıl süreyle geçerli olacak çalışma kartının alınması zorunludur. Odaya üyelik koşullarını kaybetmiş veya odaya karşı yükümlülüklerini yerine getirmemiş olanlara çalışma kartı verilmez. Çalışma kartı almayan veya pasif rehber olarak kalmak üzere yazılı beyanda bulunan rehberler pasif rehber olarak kalır. Pasif rehberler rehberlik meslek kuruluşu organlarının seçimlerinde oy kullanamazlar ve bu organlarda görev alamazlar. Odaya üyelik zorunluluğundan istisna tutulanlar istekleri üzerine rehber odasına pasif üye olabilirler, ancak bunlar çalışma kartı alıp aktif turist rehberi sıfatını kazanmadıkça, üstlendikleri kamu görevinin gereği dışında mesleği icra edemezler. Mesleği icra etmek üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanlar hariç olmak üzere; aralıksız sekiz yıl süreyle pasif rehber olarak kalanların aktif rehber olabilmeleri için, Birlik tarafından Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında yapılacak bilgi sınavına katılarak başarılı olmaları gereklidir.
c) Aktif rehberlerin Birlik tarafından yıllık olarak belirlenecek oda aidatını iki eşit taksit halinde üyesi bulundukları odaya ödemeleri zorunludur. Pasif rehberler aktif rehberlerin ödediği aidatın beşte biri oranında aidat öderler. Süresi içinde ödenmeyen aidatlar yasal faizi ile birlikte tahsil edilir.
ç) Meslek sadece çalışma kartında belirtilen yabancı dillerde veya Meslek Yönetmeliğinin izin verdiği hallerde Türkçe olarak hukuka ve meslek etik ilkelerine uygun olarak icra edilir. Rehberler mesleki onur ve itibarla bağdaşmayan herhangi bir faaliyet veya eylemde bulunamazlar. Mesleğin icrasında Türkiye’nin kültür, turizm, tarih, çevre, doğa, sosyal ve benzeri değerlerinin ve varlıklarının, Bakanlığın kültür ve turizm politikaları doğrultusunda tanıtılması esastır. Meslek etik ilkeleri Birlik tarafından Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
d) Rehberler seyahat acentacılığı faaliyeti kapsamına girmemek koşuluyla doğrudan turiste rehberlik hizmeti sunabilirler ve mesleğe ilişkin nitelik ve özelliklerini göstermek üzere Meslek Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde reklam ve tanıtım yapabilirler.
(3) Meslek sicilleri odalar tarafından tutulur ve sicil işlemleri gecikmeksizin Birliğe bildirilir. Birlik, sicil işlemlerini Bakanlığa bildirir ve veri tabanı oluşturur.
(4) Rehberlerin disiplin işlemleri aşağıdaki usul ve esaslarla yürütülür:
a) Mesleğini bu Kanunda belirlendiği şekilde icra etmeyen ve meslek kuralları ile etik ilkelerine uymayan rehberler hakkında aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:
aa) Uyarma cezası: Mesleğin icrasında daha dikkatli davranması gerektiğinin rehbere yazılı olarak bildirilmesidir. Uyarma cezası meslek icra edilirken çalışma kartının ve rehberlik sözleşmesinin bulundurulmaması, kartın görünür şekilde taşınmaması veya Meslek Yönetmeliğinde uyarma cezası ile cezalandırılması öngörülen diğer fiillerin işlenmesi halinde verilir.
bb) Kınama cezası: Mesleğini icra ederken kusurlu davrandığının rehbere yazılı olarak bildirilmesidir. Kınama cezası tüketici yanıltılarak iş alınması, fiilin niteliği ve sonuçları itibariyle daha ağır bir disiplin cezasının gerekmediği hallerde işin taahhüde aykırı olarak ifa edilmesi, meslek etik ilkelerine aykırı davranılması, rehberlik sözleşmesi yapmadan veya taban ücretin altında çalışılması, uyarma ile cezalandırılan bir disiplin suçunun işlendiği tarihten itibaren altı ay içinde uyarma cezası gerektiren bir disiplin suçunun veya Meslek Yönetmeliğinde kınama cezası ile cezalandırılması öngörülen fiillerin işlenmesi halinde verilir.
cc) Meslekten geçici men cezası: Rehberin mesleği icra etmesinin bir aydan bir yıla kadar yasaklanmasıdır. Meslekten geçici men cezası, 4/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun 30. maddesinin son fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere haklı veya zorunlu bir neden olmaksızın turun süre ve güzergahının değiştirilmesi; yetkililerce yapılan denetimlerde bilgi vermekten kaçınılması, gerçeğin gizlenmesi, yalan veya eksik bilgi verilmesi; turist gruplarına veya turistik kuruluşlara kasıtlı olarak zarar verilmesi; turizm meslek kuruluşlarına, yöneticilerine, çalışanlarına veya mesleğe karşı güven ve itibarı zedeleyecek veya turizme zarar verecek nitelikte haksız söz ve davranışlarda bulunulması; yasal istisnalar saklı olmak üzere, mesleğin çalışma kartı alınmadan veya çalışma kartında belirtilen diller dışında veya Meslek Yönetmeliğinde belirtilen haller dışında Türkçe icra edilmesi; bölgesel rehberlerin bölgesi dışında rehberlik faaliyetinde bulunması; seçimlerin bu Kanuna ve bu Kanun uyarınca belirlenen kurallara uygun şekilde yapılmasının engellenmesi halinde verilir.
çç) Meslekten çıkarma cezası: Ruhsatnamesinin geri alınarak rehber unvanının kaldırılması ve rehberin oda üyeliğinden silinmesidir. Meslekten çıkarma cezası ülke yararına ve milli onura aykırı hareket, söz ve davranışlarda bulunulması; iki kez seyahat acentacılığı niteliğinde faaliyette bulunulması, meslek, rehber unvanı, ruhsatname veya çalışma kartı kullanılarak suç işlendiğinin veya işlenmesine yardım edildiğinin mahkeme kararıyla tespit edilmesi; mesleğe ilişkin iş ve işlemlerde sahte belge kullanılması veya yalan beyanda bulunulması; meslekten geçici men cezası uygulanan ilk fiilin işlendiği tarihten itibaren beş yıl içinde toplamı iki yılı aşacak şekilde meslekten geçici men cezası gerektiren fiillerin işlenmesi; yasal istisnalar saklı olmak üzere, çalışma kartı almadan rehberlik hizmeti sunulduğunun iki kez tespit edilmesi halinde verilir.
Soruşturma usulü
MADDE 5 -(1) Uyarma ve kınama cezası gerektiren hallerde üye olunan odanın yönetim kurulu, meslekten geçici men ve meslekten çıkarma cezasını gerektiren haller ile oda ve Birlik organlarının üyelerinin fiillerinde ise Birlik yönetim kurulu tarafından re’sen veya oda yönetim kurulunun başvurusu üzerine Birlik disiplin kurulu tarafından disiplin soruşturması başlatılır. Fiilin Birliğe bildirilmesinden itibaren bir yıl içinde disiplin soruşturması sonuçlandırılır. Disiplin soruşturmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Meslek Yönetmeliğinde düzenlenir.
Rehber Ücretleri
MADDE 6-(1) Rehberlik hizmetinin ücretlendirilmesinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:
a) Taban ücret tarifesi, Birlik ile Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinin görüşleri alınarak Bakanlık tarafından belirlenir ve her yıl en geç Aralık ayında, net ücret üzerinden ve en az 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranından az olmamak kaydıyla arttırılarak, izleyen takvim yılının başından itibaren yürürlüğe girmek üzere Resmi Gazetede yayımlanır.
b) Rehberler taban ücret tarifesinde belirlenenin altında bir ücretle rehberlik hizmeti sunamazlar. Taban ücret altında çalışılabilecek sosyal ve kamusal nitelikli turist rehberliği hizmetleri Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
c) Rehberlerin tur için belirlenen ücreti ihtiva eden yazılı rehberlik sözleşmesi yapmaları zorunludur. Denetimlerde istenildiğinde ibraz edilmek kaydıyla, haklı nedenlerin bulunduğu hallerde, e-posta, faks, telefon mesajı ve benzeri yollarla sözleşme yapılabilir.
ç) Tur için yazılı sözleşme yapmayan veya taban ücretin altında ücret ile çalışan turist rehberi Birlik tarafından, üç günlük taban ücretten az olmamak üzere turun toplam süresine karşılık gelen taban ücret kadar idari para cezasıyla cezalandırılır.
Mesleğin korunması
MADDE 7– (1) Rehberlik hizmetleri sadece rehberler tarafından sunulur ve başka sıfat veya unvanlarla icra edilen ancak bu Kanun uyarınca rehberlik niteliği taşıyan her türlü hizmetin yürütülmesinde mesleği icra etme koşullarını taşıyan kişiler çalıştırılır.
(2) Bu Kanun kapsamı dışında hangi ad altında olursa olsun rehberlik niteliğinde bir faaliyet yürütülmesine hak kazandıracak eğitim programları düzenlenemez ve belge verilemez. Bu hükme aykırı hareket edenler hakkında ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem yapılır. Ayrıca, Bakanlık tarafından fiilin ağırlığı ile süresi dikkate alınarak beşbin Türk Lirasından onbeşbin Türk Lirasına kadar idari para cezası uygulanır. Bu fiillerin işlenmesi durumu mesleğe engel hal oluşturur.
(3) Ruhsatname sahibi olmadan rehberlik hizmeti sunanlar bu fiilin tekrarı halinde kesinlikle mesleğe kabul edilmez.
(4) İkinci fıkrada yasaklanan fiilleri işleyenler ile ruhsatname sahibi olmadan veya meslekten geçici olarak men edilmiş veya çıkarılmış olmasına rağmen rehberlik hizmeti sunanlar, Birlik veya Birliğin onayıyla odalarca görevlendirilenler tarafından veya ilgili mülki idare amirlerince faaliyetten men edilir ve durum gecikmeksizin Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.
(5) Ruhsatname sahibi olmayan veya meslekten geçici olarak men edilmiş veya çıkarılmış olmasına rağmen rehberlik hizmeti sunanları her ne ad altında olursa olsun rehberlik niteliğinde bir faaliyette bulunmak üzere çalıştıranlar, ilgili ceza kovuşturmasının sonucuna bakılmaksızın, Bakanlık tarafından beşbin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idari para cezasıyla cezalandırılır ve ilgili mevzuat uyarınca haklarında ayrıca işlem yapılır.
(6) Bu maddede belirtilen idari para cezaları, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır ve 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca tahsil edilir.
(7) Rehberlik hizmetleri ile ilgili olarak bu Kanunda öngörülen her türlü denetim, Meslek Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Bakanlık veya rehber meslek kuruluşları tarafından yapılır. Denetimlerde işbirliği yapılması amacıyla veya ihtiyaç duyulması halinde Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinden temsilci alınabilir. Bakanlık ve rehber meslek kuruluşları gerek gördüğünde kolluk güçlerinden yardım alır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
REHBER MESLEK KURULUŞLARI
Rehber meslek kuruluşlarının nitelikleri, kurulması ve görevleri
MADDE 8– (1)Bu Kanunda belirtilen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak üzere odaların üst kuruluşu olan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde Türkiye Rehber Odaları Birliği kurulmuştur. Birliğin merkezi İstanbul’dadır.
(2) Sınırları içinde en az ikiyüz rehberin ikamet ettiği her ilde, en az ikiyüz rehberin başvurusu üzerine Birlik genel kurulunun kararıyla tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde oda kurulur. Aynı ilde birden çok oda kurulamaz. Odaların yetki çevresi coğrafi olarak yakın iller ve çalışma bölgesi dikkate alınarak Birlik genel kurulu tarafından belirlenir. Odalar Birliğin üyesidir. Üye sayısı ikiyüzün altına düşen odalar bu durumun tespit edildiği tarihten itibaren altı aylık süre sonunda devam etmesi halinde; iki mali yıl üst üste bilânçosu menfi bakiye veren odalar ise ikinci bilânçonun açıklanmasını müteakiben Birlik yönetim kurulunun kararıyla kapatılarak tasfiye olunur, kalan mal varlığı Birliğe devrolunur. Odaların merkezleri bulundukları il sınırları içinde olmak koşuluyla genel kurullarının kararıyla belirlenir. Oda olmayan illerde en az iki yüz rehberin oda merkezinin bulunacağı ili belirten başvurusu üzerine Birlik genel kurulunun kararı ile tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bölgesel oda kurulabilir. Bölge odaları, odalar hakkında cari olan hükümlere tabidir.
(3) Birlik ve odalar tüzel kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır. Birlik ve odalar üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine ve ulusal turizm ve tanıtma politikalarına uygun olarak ifa edilmesini ve gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halkla olan ilişkileri ile mesleğin icrasında dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere; bu Kanun ve ilgili mevzuatla belirtilen görevleri yerine getirmek, meslek etiğini ve disiplini korumak, turist rehberleri arasındaki haksız rekabetin önlenmesi hususunda gerekli tedbirleri almak, turist rehberlerinin yetiştirilmesi için kurs, seminer ve eğitim programları düzenlemek, turist rehberliği mesleği konusunda araştırma ve incelemeler yapmakla görevli ve yetkilidir. Birlik, odalara sınırlarını açıkça belirlemek şartıyla yetki devri yapabilir. Bu Kanun hükümleri dışında rehber meslek kuruluşu kurulamaz.
(4) Birlik yönetim kurulu, oda bulunmayan illerde temsilcilik kurabilir veya talepleri halinde odalara temsilcilik kurma yetkisi verebilir.
(5) Birlik ve odalar faaliyetlerini gerektiğinde turizm sektöründeki özel veya resmi kurum ve kuruluşlarla işbirliği içerisinde yürütebilir. Birlik, Bakanlıkça istendiğinde görüş bildirmekle görevlidir.
(6) Bakanlık, rehberlik hizmetleri ve ilgili her türlü faaliyetin bu Kanun ve ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde icra edilmesini sağlamak ve mevzuata aykırı şekilde icra edilmesini önlemek amacıyla, gerektiğinde Birlik ve odalarla işbirliği yaparak gerekli tedbirleri alır.
(7) Birlik, faaliyet alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlara üye olabilir.
Denetim ve gözetim
MADDE 9– (1) Bakanlık, Birlik ve odaların her türlü eylem, işlem ve hesaplarını denetleme yetkisine haizdir. Birlik ve oda yönetimleri bu denetim esnasında her türlü bilgiyi vermek ve belgeyi göstermekle yükümlüdür.
Rehber meslek kuruluşu organları, seçimleri, yetki ve görevleri ile idari teşkilatı
MADDE 10– (1) Odaların organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu; Birliğin organları genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu ve disiplin kuruludur.
(2) Genel kurullar aşağıdaki şekilde oluşturulur:
a) Oda genel kurulu, en az altı aydır aktif olan oda üyesi rehberlerden, Birlik genel kurulu rehber odası başkanları ile her oda genel kurulunun kendi üyeleri arasından her ikiyüz üyesi için bir delege olmak ve üç yıl görev yapmak üzere seçeceği delegelerden oluşur. Ayrıca, delege sayısı kadar, delege sıfatının yitirildiği hallerde seçilme sıraları esas alınarak o görev dönemini tamamlamak üzere delege sıfatını kazanacak olan yedek delege seçilir.
b)Olağan genel kurullar, bu Kanun ve diğer mevzuatla verilen yetki ve görevler yanında, yönetim kurullarının geçmiş dönem faaliyetleri ile bilânçosunu gösteren raporu görüşmek ve ibra edilip edilmemesine karar vermek; çalışma programını ve yönetim kurulları tarafından hazırlanan gelecek dönem tahmini bütçesini görüşüp karara bağlamak; ihtiyaç duyulan taşınmazların satın alınması veya mevcut taşınmazların satılması veya üzerinde ipotek dahil ayni hak tesis edilmesi hususunda yönetim kurullarına yetki vermek; sermaye şirketi, kooperatif ve vakıf kurma veya kurulu bulunanlara katılma kararı almak; yönetim kurulu tarafından sunulan hususları görüşüp karara bağlamak; olağan toplantılarda katılanların beşte biri tarafından görüşülmesi veya gündemden çıkarılması veya gündeme alınması önerilen konuları, gündeme almak, gündemden çıkarmak ve görüşerek karara bağlamakla görevli ve yetkilidir. Birlik ve oda genel kurullarının çalışma usul ve esasları Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
(3) Başkan ve yönetim kurulları aşağıdaki şekilde oluşturulur:
a) Oda başkanları ile yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri, oda genel kurulu tarafından oda üyesi aktif rehberler arasından, Birlik başkanı ile yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri Birlik genel kurulu tarafından aday olan üyeleri arasından seçilir. Seçim aday olan veya gösterilenleri içeren listeler esas alınarak yapılır, aday listesinde sadece bir başkan adayı bulunur ve yönetim kurulunun asıl ve yedek üye adayları asıl ve yedek üye sayısının toplamının iki katı kadar aday sıralanarak gösterilir. Oylar asıl üye sayısı kadar adayın işaretlenmesi suretiyle kullanılır ve adaylar aldıkları oy sırasıyla asıl üye ve asıl üye sayısı kadar yedek üye seçilmiş sayılırlar. Adayların aldıkları oylarda eşitlik halinde meslek kıdemi fazla olan, kıdemlerin eşitliği halinde ise yaşlı olan seçilmiş olur. Asıl üye sayısından fazla adayın işaretlenmesi halinde listedeki sıralama esas alınır ve fazladan işaretlenen adaylar dikkate alınmaz. Birlik ve Oda Yönetim kurulları, başkan dahil olmak üzere beş asıl üyeden oluşur, oda yönetim kurullarında asıl üye sayısı odaya üye her dörtyüz rehber için iki kat arttırılır, ancak yönetim kurulu asıl üye sayısı başkan dahil olmak üzere dokuzu aşamaz. Başkan ve yönetim kurulu üyeleri üç yıllık süre için seçilir. Başkanlık sıfatının yitirildiği hallerde, yönetim kurulu asıl üyeleri kendi aralarından görev süresini tamamlamak üzere bir başkan seçer, bu halde başkan seçilen asıl üyenin yerine seçilme sırasına göre yedek üyeler asıl üyelik sıfatını kazanır. Yönetim kurulu asıl üyelik sıfatının yitirildiği hallerde, ayrıca bir karar alınmasına gerek kalmaksızın, yedek üyeler seçilme sıralarıyla ve o görev süresini tamamlamak üzere asıl üyelik sıfatını kazanırlar. Birlik başkanı seçilen oda başkanı oda başkanlığı sıfatını yitirir ve aynı kişi, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra üst üste iki dönemden fazla başkan olarak seçilemez.
b) Yönetim kurulları, bu Kanun ve diğer mevzuatla verilen yetki ve görevler yanında, genel kurul kararlarının gereğini yerine getirmek; genel kurul gündemini hazırlamak ve genel kurulu toplantıya çağırmak; yıllık bilânço, faaliyet raporu ve tahmini bütçeyi hazırlayıp genel kurula sunmak; bütçe içinde ödenek aktarmak; gerekli hallerde, odayı münferit olarak temsil edecek üye veya kişileri atamak ve yetkilendirmek; genel kurulun verdiği yetki dâhilinde taşınmazlara ilişkin alım, satım, ipotek dâhil ayni hak tesisi ve mülkiyete ilişkin benzeri işlemleri yapmak; faaliyetler için gereksinim duyulan taşınmazları kiralamak, gerekli hallerde kira sözleşmesini feshetmek; faaliyetler için gereksinim duyulan taşınırları satın almak veya kiralamak, mevcutları satmak veya kiralamak; üyelik işlemlerini denetlemek; üyelerin mesleki faaliyetlerini denetlemek ve tüketici şikâyetlerini değerlendirmek; sosyal tesisler kurmak ve işletmekle görevli ve yetkilidir. Birlik ve oda yönetim kurullarının çalışma usul ve esasları Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
(4) Denetim kurulları aşağıdaki şekilde oluşturulur:
a) Denetim kurulları, ilgili genel kurul tarafından, aday olan veya genel kurul üyelerinden herhangi biri tarafından aday gösterilen oda üyesi aktif rehberler içinden üç yıl için seçilen üç üyeden oluşur, sırası belirtilerek sayısı üçü geçmeyecek şekilde yedek üye de seçilir. Asıl üyelerin asıl üyelik sıfatının yitirdiği hallerde yedek üyeler seçilme sıraları esas alınarak asıl üye sıfatını kazanır.
b) Denetim kurulları, önceden ilgili yönetim kuruluna haber vermek koşuluyla yapacakları denetimler ile olağan genel kurul toplantısından en az bir ay öncesinde yapacakları denetimler sonucunda denetim raporu düzenlerler. Denetim raporu sadece hukuka ve mali kurallara uygunluk hususlarında oy çokluğuyla düzenlenir, muhalif üyeler gerekçelerini rapora eklemek zorundadır. Denetim raporları genel kurul toplantısından en az bir hafta önce oda veya Birlik merkezinde genel kurul üyelerinin incelemesine sunulur ve genel kurulda okunur. Denetim kurulu raporunun kabulü veya reddi hakkında oylama yapılamaz. Denetim kurullarının çalışma usul ve esasları Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
c) (b) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla denetim kurulları oyçokluğuyla alacakları kararlarla, hukuka ve mali kurallara uygunluğuna dair tereddüt duydukları hususları yönetim kuruluna bildirebilirler.
(5) Birlik disiplin kurulu aşağıdaki şekilde oluşturulur:
a) Birlik disiplin kurulu, Birlik genel kurulu tarafından, aday olan genel kurul üyelerinden veya genel kurul üyelerinden herhangi biri tarafından aday gösterilenler arasından üç yıl için seçilen beş üyeden oluşur, sırası belirtilerek sayısı beşi geçmeyecek şekilde yedek üye de seçilir Ayrıca Birlik genel kurulu Birlik disiplin kuruluna rehber olmayanlar içinden ve hukuk fakültesi mezunu olmaları koşuluyla iki asıl ve seçilme sırasını belirterek iki yedek üye de seçebilir. Asıl üyelerin asıl üyelik sıfatının yitirdiği hallerde yedek üyeler seçilme sıraları esas alınarak asıl üye sıfatını kazanır.
b) Birlik disiplin kurulu üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve karar alır.
c) Birlik disiplin kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları Meslek Yönetmeliğinde belirlenir
(6) Meslek kuruluşu organlarına seçilenlerin organ üyeliği, oda üyeliğinin, rehber sıfatının veya aktif rehberlik sıfatının sona ermesi halinde sona erer.
(7) Seçimler aşağıdaki usul ve esaslarla yürütülür:
a) Organ üyelerinin seçimleri, bu Kanunda yazılı esas ve usullere göre gizli oyla, ilgili rehber meslek kuruluşunun merkezinin bulunduğu ilçe seçim kurulu tarafından icra edilecek yargı gözetimi altında yapılır.
b) Genel kurullar tarafından seçim yapılacak hallerde, genel kurula katılma hakkına sahip olanları gösteren liste, toplantının gündemi, yeri, günü, saati ile çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususları belirten bir yazı ilgili yönetim kurulu tarafından üç nüsha olarak ve toplantı tarihinden en az 30 gün önce, seçimin yapılacağı yer ilçe seçim kurulu başkanına sunulur. İlçe seçim kurulu başkanı tarafından görevlendirilen hâkim, gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirtip incelemek suretiyle varsa noksanları tamamlattırdıktan sonra genel kurula katılma hakkına sahip olanları belirleyen listeyi başvuru tarihini izleyen on gün içinde onaylar. Bu süre içinde onay verilmemesi halinde sunulan liste kesinleşmiş sayılır. Onaylanan veya kesinleşmiş sayılan liste, ilgisine göre Birlik veya odanın merkezindeki ilan tahtasında ve internet ortamında yedi gün süreyle ilan edilir. Birliğinin genel kurulu toplantılarında, aynı süre içinde odalara yazılı bildirim yapılır. İlan süresi veya yazılı bildirim halinde bildirimi izleyen üç gün içinde ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilir. İtirazlar ilçe tarafından incelenir ve en geç yedi gün içinde kesin karara bağlanır. Bu suretle kesinleşen listeler seçimin yapılacağı rehber meslek kuruluşuna gönderilir.
c) Yönetim kurulunca seçim yapılacak hallerde, toplantıdan yedi gün önce seçimi yapacak meslek kuruluşunun merkezinin bulunduğu ilçenin seçim kuruluna başvurularak gözetim yetkisini kullanacak hakimin belirlenmesi istenir.
ç) Seçimde görevli hâkimlere Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanuna göre ücret ödenir. Bu ücret ve diğer seçim giderleri, ilgili oda veya Birlik tarafından karşılanır.
d) Seçimler sırasında görevli hâkime veya sandık kurulu başkanı veya üyelerine karşı işlenen suçlar Devlet memurlarına karşı işlenmiş sayılır.
e) Seçimlerin düzen içerisinde ve sağlıklı biçimde yürütülmesi amacıyla hâkimin ve sandık kurulunun aldığı tedbirlere uymayanlara, eylemin ağırlığına göre bu Kanunda yazılı disiplin cezaları verilir.
f) Seçimlere ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir.
(8) Meslek kuruluşu organlarının üyelerine ödenecek ücret veya huzur hakkı Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
(9) Aynı meslek kuruluşu içinde yönetim ve disiplin kurulu üyeliği birbiriyle bağdaşmaz. Ancak bağdaşmayan görevler adaylığı engellemez.
(10) Organ üyeleri; organ üyeliklerine seçim dışında, kendilerini veya üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarını ilgilendiren konuların görüşüldüğü toplantılara katılamaz ve oy kullanamazlar. Bu hallerde toplantı çoğunluğu sağlanamazsa yedek üyeler sırasıyla davet edilerek toplantı çoğunluğu sağlanır.
(11) Amaçları dışında faaliyet gösteren veya mevzuatın zorunlu kıldığı işlemleri Bakanlığın uyarısına rağmen yapmayan sorumlu organların veya üyelerin görevlerine son verilmesine ilişkin usul ve esaslar Meslek Yönetmeliğinde belirlenir.
(12) Rehber meslek kuruluşlarının hukuki temsilcileri başkanlarıdır. Başkanın teklifi üzerine yönetim kurulu kendi üyeleri arasından en fazla iki başkan yardımcısı seçer. Başkan yardımcıları başkanın verdiği yetki dahilinde veya başkanın yokluğu halinde başkanın görevlerini yerine getirirler. Başkan, genel kurul ile yönetim kurulunun yetkileri saklı olmak üzere, meslek kuruluşu adına düzenlenen taahhütname, sözleşme ve vekâlet gibi meslek kuruluşunu hukuken bağlayan hukuki işlemleri yapmaya yetkilidir. Yönetim kurulu başkanı bu yetkisinin başkan yardımcılarından birinin, yönetim kurulunun bir üyesinin veya genel sekreterin imzasıyla müşterek olarak kullanılmasına karar verebilir.
(13) Rehber meslek kuruluşları bünyesinde kurulacak hizmet birimleri ile bunların görev ve yetkileri, ilgili genel kurul tarafından karara bağlanır. İdari işleri yürütmek üzere bir genel sekreter, en fazla iki genel sekreter yardımcısı ile yeterli sayıda çalışandan oluşan genel sekreterlik oluşturulur. Genel sekreter ilgili yönetim kurulu tarafından, genel sekreter yardımcıları ise genel sekreterin teklifi üzerine yine ilgili yönetim kurulu tarafından iki yıllık bir süre için atanır. Genel sekreter veya yardımcıları, üyeler dışından da atanabilir. Genel sekreterin yürüteceği iş, sorumluluk, görev ve yetkileri yönetim kurulu tarafından, yardımcılarının ise genel sekreter tarafından belirlenir. Başkan, tek başına sahip olduğu karar ve imza yetkilerinden gerekli gördüklerini genel sekretere devredebilir; ancak bu yetkiler genel sekreter yardımcılarına devredilemez. Hizmet birimlerinde çalıştırılacak personelin ücret ve hakları ilgili yönetim kurulu tarafından belirlenir.
Rehberlik meslek kuruluşlarının gelir ve giderleri
MADDE 11– (1) Rehber meslek kuruluşlarının gelirleri üyelerine ilişkin olarak düzenledikleri belgeler için alınan ücretler; sosyal, kültürel ve eğitim faaliyetlerinden elde edilecek gelirler; bağış ve yardımlar; yayın gelirleri; yapılan hizmetler karşılığı alınan ücretler; menkul ve gayrimenkul sermaye iratları, iştirak ve şirket kârları ve döviz gelirleri; kamu kurum ve kuruluşlarından alınan destek ve yardımlar ve diğer gelirlerdir. Odaların bir takvim yılı içinde elde ettikleri gelirlerin yüzde yirmiyi aşmayacak şekilde Birlik genel kurulu tarafından belirlenen oranı, her türlü vergi ve kamusal ödentiden muaf olarak, Birliğe gelir olarak kaydedilir.
(2) Rehber meslek kuruluşları bu Kanun ve diğer mevzuat uyarınca öngörülen görevlerini yerine getirmek üzere gereken giderleri, bütçelerinde belirlenen veya yönetim kurullarında belirtilen şekilde harcayabilirler.
(3) Birlik ve odalar Birliğin amacını gerçekleştirmek için taşınır ve taşınmaz mal almaya, satmaya, inşa, ifraz, tevhit ve rehnetmeye, burs vermeye, bağış ve yardımda bulunmaya, sosyal faaliyetleri destekleme ve özendirme yardımları yapmaya, bu Kanun hükümleri çerçevesinde şirket ve vakıf kurmaya veya kurulu şirketlere iştirak etmeye, derneklere ve kooperatiflere üye olmaya ve benzeri hukuki işlemleri yapmaya yetkilidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
DİĞER VE SON HÜKÜMLER
Meslek Yönetmeliği
MADDE 12– (1) Bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak Meslek Yönetmeliği Birlik Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Bakanlığın uygun görüşü alınarak Birlik Genel Kurulunun oluştuğu tarihten itibaren en geç 6 ay içinde Birlik tarafından çıkarılır.
(2) Rehberlik niteliğindeki hizmet veya faaliyetler; meslekte uzmanlık ve ilgili sertifika programlarının düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar; acenta ile rehber arasında yapılacak tip sözleşmeler; sicillere, sicillerin yayınlanmasına, sicil dosyalarına ve çalışma kartlarına ilişkin hususlar; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde turist rehberliği mesleği kapsamındaki asli ve sürekli görevler ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Meslek Yönetmeliği ile düzenlenir.
Yürürlükten kaldırılan ve değiştirilen hükümler
MADDE 13- (1) 16/4/2003 tarihli ve 4848 sayılı Kültür Ve Turizm Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
““……..tarih ve……sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri ile verilen görevleri ve denetimleri yapmak, turist rehberliği mesleği ve rehberlik hizmetleri alanında kültür ve turizm politikalarının gerektirdiği tüm tedbirleri almak, Türkiye Rehber Odaları Birliğini ve turist rehberleri odalarını her türlü işlem, eylem ve hesapları bakımından denetlemek.
(2) 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine aşağıdaki alt bent eklenmiştir:
“5- Tur için yazılı rehberlik sözleşmesi yapmayan veya taban ücretin altında ücret ile turist rehberi çalıştıran seyahat acentası Türkiye Seyahat Acentaları Birliği tarafından, üç günlük taban ücretten az olmamak üzere turun toplam süresine karşılık gelen taban ücret kadar idari para cezasıyla cezalandırılır.”
Saklı tutulan haklar
GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren rehberlik kimlik kartına sahip olanların hakları, bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (e), (f) ve (g) bendinde öngörülen koşulları taşımaları ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde rehber odasına kayıt olmaları şartıyla saklıdır.
(2) Bölgesel rehberlik belgesine sahip olanlar rehberlik belgelerinde belirtilen bölgede faaliyet göstermek üzere bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde odaya kayıt olmak zorundadırlar. Odaya kayıt zorunluluğunu yerine getirenler mesleki faaliyetlerini bölgeleri ile sınırlı olmak üzere bu Kanun hükümlerine tabi olarak yürütürler.
(3)Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, turist rehberliğine yönelik öğretim yapan bir yükseköğretim kurumuna veya Bakanlık tarafından açılmış olan turist rehberi kurslarına kayıtlı olanlar, süresine ve niteliğine bakılmaksızın bu öğretimi tamamlamaları ve bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında öngörülen koşulları taşımaları kaydıyla mesleğe kabul edilir.
(4) Ülkesel rehberlik belgesine sahip iken, vize yükümlülüğünü yerine getirmemesi veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışmaları nedeniyle meslekten men edilenler, meslekten çıkarılanlar veya rehberlik kimlik kartı iptal edilenler bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde başvurmaları, (c), (ç), (d) ve (f) bentleri hariç olmak üzere bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında öngörülen koşulları taşımaları ve Bakanlığın gözetimi ve denetimi altında Birlik tarafından yapılacak bilgi sınavını başarmaları koşuluyla mesleğe kabul edilir.
(5) Bu maddede belirtilen süreler kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışanlar için bu görevlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 2– (1)Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş bulunan rehberlik meslek kuruluşları tüm alacak, borç ve malvarlıklarıyla birlikte bu Kanun hükümlerine tâbi rehber odası niteliğini kazanırlar ve faaliyetlerini bu Kanuna tâbi olarak yürütürler. Bu kuruluşların bu Kanun uyarınca yapılması gerekli organ seçimleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılır. Bu kuruluşlar borçtan ari malvarlıklarının yüzde yirmisini veya buna karşılık gelen nakit meblağı, Birlik organlarının seçimini izleyen üç ay içinde ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olarak Birliğe devrederler.
(2) Bu Kanunda öngörülen seçimler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Öngörülen seçimler tamamlanana kadar Birlik bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan rehber esnaf odaları başkan ve yönetim kurulu üyeleri arasından Bakanlık tarafından seçilen beş asıl beş yedek üyeden oluşan geçici bir yürütme kurulu tarafından yönetilir, yürütme kurulu seçimleri yapılması için gerekli işlemleri yapmaya ve bu Kanunda Birlik Yönetim Kuruluna verilen yetkileri kullanmaya ehildir, Yürütme Kurulu asıl üyelerinin çoğunluğuyla toplanır ve oyçokluğu ile karar alır. Asil üyelerinin görevleri yerine getiremediği hallerde yedek üyeler ile tamamlanır.
(3) Bu Kanun hükümlerine göre yeni taban ücret tarifesi belirlenene kadar mevcut taban ücret tarifesi geçerlidir.
Yürürlük
MADDE 14– Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
